BAS VERHOEVEN & JEF VAN DEN HOUT

Wat is flow?

Flow, is een ervaring van intense betrokkenheid, focus en tevredenheid in het huidige moment tijdens de uitvoering van een activiteit. Soms wordt deze ervaring ook wel aangeduid als "in de zone" zijn. De voordelen van flow zijn er veel en omvatten onder andere een hogere algemene kwaliteit van leven (je gelukkig voelen) en een verhoogde zelf effectiviteit (het geloof in eigen kunnen). Verder is het werk dat tijdens een flow ontstaat vaak creatiever en van hogere kwaliteit6,7,8,9,10. Flow ervaringen worden als diepgaand beschouwd en verbeteren de algehele tevredenheid in het leven van het individu. De flowervaring is al in 1975 geïntroduceerd door psycholoog Mihaly Csikszentmihalyi die later in 2000 ook één van de twee grondleggers van de positieve psychologie was. Hij heeft flow geconceptualiseerd aan de hand van negen elementen. Deze kunnen worden opgesplitst in voorwaarden en kenmerken11,15. De zes voorwaarden die je in jouw persoonlijke taakomgeving (gedeeltelijk) zou kunnen creëren en daarmee de kans op flow vergroten zijn:

1) Intrinsieke motivatie: Je zou bewust kunnen kiezen voor een taak die jou intrinsiek motiveert doordat deze bijvoorbeeld belangrijk is of gewoon gaaf!

2) Duidelijke dichtbijgelegen doelen: Je zou vooraf duidelijke doelen en ankerpunten voor de uitvoering van jouw taak kunnen stellen. Doelen of ankerpunten die jou helpen de taak zo goed mogelijk uit te voeren. Tijdens de uitvoering weet je dan precies wat de volgende zet zou moeten zijn en hoe je ervoor staat.

3) Uitdaging in balans met vaardigheid: De uitdagingen in de taak zou je precies kunnenafstemmen op jouw bekwaamheden of misschien zelfs wel net daarboven, want je kan vaak meer dan jezelf denkt.

4) Onmiddelijke feedback: Je zou voorafgaand aan de uitvoering van jouw taak kunnen nagaan hoe je tijdens de uitvoering informatie (feedback) ontvangt over hoe goed je ervoor staat. De ankerpunten zoals eerder benoemd zijn daarbij een goed uitgangspunt. 

5) Opperste concentratie: Je hebt jezelf getraind om jezelf tijdens de uitvoering van de taak volledig te kunnen concentreren. Ankerpunten spelen hierin weer een belangrijke rol. Mogelijke afleidingen en stoorzenders heb je vooraf slim 'uitgeschakeld' of voor jezelf weggefilterd als dat ünverhaupt mogelijk zou zijn geweest. Vaak ben je echter zo geconcentreerd dat deze je simpelweg ontgaan op het moment dat het er toe doet.

6) Gevoel van controle over de uitvoering van de taak: Je bent voorafgaand nagegaan wat je zou kunnen doen om faalangst te voorkomen, je hebt bijvoorbeeld geleerd net voor aanvang van de taakuitvoering jezelf te richten op je ademhaling of een mantra op je pept jezelf wat op met zelfspraak. Hierdoor nemen spanningen af overkomt het gevoel je mogelijk de taak tijdens de uitvoering onder controle te hebben of meester te zijn.


De bovenste zes voorwaarden vergroten dus de kans op flow. Het is dus slim aan deze voorwaarden te werken in de voorbereiding te bepalen indien dat mogelijk is. Het vervolgens zaak jezelf aan de activiteit over te geven. Het eigenlijk dus los te laten en je puur te gaan richten op de uitvoering en het genioeten daarvan. De zes voorwaarden kenmerken al een deel van de flowbeleving maar nog niet het complete gevoel van flow. Er overkomt je namelijk iets tijdens de uitvoering en dit wordt gekenmerkt door drie aanvullende eigenschappen. Deze eigenschappen of kenmerken moet je vooral dus niet proberen te realiseren omdat deze je dan juist tegenwerken. Ze ontstaan omdat je jezelf volledig overgeeft aan de activiteit. De drie kenmerken zijn:

7) Het gevoel hebben dat actie en besef samenkomt in de activiteit: Het handelen lijkt geheel spontaan of automatisch te verlopen, maar je hebt naturlijk nog wel (cognitief) de controle over de uitvoering (bijvoorbeeld de richting) van de activiteit of taak.

8) Verlies van het reflectieve zelf: Je vergeet jezelf compleet in de activiteit. Je bent totaal niet met jezelf bezig, maar puur gericht op de uitvoering van jouw taak. De inner-critic is dus totaal afwezig.

9) Transformatie van tijd: De tijd ontgaat je. De tijd lijkt voorbij te zijn gevlogen of kan zelfs ook voor je gevoel stil te hebben gestaan omdat het moment zo mooi was. Misschien maakte je wel even deel uit van een andere dimensie. :-)


Waarom is flow waardevol voor teams?

Nu we weten wat flow inhoud gaan we kijken wat de voordelen zijn voor als je stuurt op flow in je team. Hieronder hebben we 5 belangrijke redenen benoemd en uitgelegd.

1.      Iedereen staat in zijn kracht

Flow-ervaringen worden beschouwd als een van de meest plezierige, lonende en boeiende ervaringen van allemaal, en omvatten meestal automatische en moeiteloze actie in combinatie met intense focus. Echter kan flow alleen ontstaan als een activiteit goed aansluit bij de intrinsieke motivatie van een persoon. Het is dus erg waardevol om erachter te komen waardoor teamleden intrinsiek gemotiveerd worden. Zo kun je de intrinsieke motivaties van de individuele teamleden goed op elkaar afstemmen, zodat alle verantwoordelijkheden van het team zijn afgedekt, maar waardoor wel iedereen in zijn kracht gezet wordt. Het kan zelfs gebeuren dat het team wat extra taken naar zich toe trekt omdat ze van bepaalde taken meer energie krijgen. Als je goed gebruikt maakt van de intrinsieke motivaties van je team en deze met elkaar kunt verbinden, creëer je een team dat echt in zijn kracht staat en verhoog je de kans op flow aannemelijk.  

 

2.      Behaal samen uitdagende doelen

Werk geproduceerd tijdens een flow-ervaring is vaak van hogere kwaliteit, wat vervolgens weer leidt tot meer tevredenheid en andere positieve emoties6,7,8,9,10. Dit is een logisch gevolg kijkende naar de aard van flow. Flow ontstaat namelijk als de uitdagingen en vaardigheden gelijk maar dusdanig uitdagend zijn (zie Figuur 1). Omdat beide op een hoog niveau liggen is het werk dat tijdens deze staat wordt afgerond vaak van hoge kwaliteit. In de staat van flow is er totale focus en laat je je niet afleiden. Hierdoor kunnen teamleden vol overgave aan hun taken kan werken. Werknemers in flow zullen dus vaak productiever zijn en zijn samen in staat uitdagende doelen te realiseren. Pas wel op dat de uitdaging die je je teamleden geeft niet te laag of te hoog zijn dit kan leiden tot angst of verveling.


Figuur 1 – Flow Model 10

 

3. Blijft verbeteren door constructieve feedback

Als je stuurt op flow is het belangrijk dat er heldere momenten van feedback aanwezig zijn en dat er geen angst is om te falen. Hierdoor durven teamleden gecalculeerde risico’s te nemen en weten ze tijdig of ze moeten bijsturen. Dit betekend dat er ruimte moet zijn om feedback te vragen en te krijgen van het team (en niet alleen op de officiële momenten). Door het ontvangen en geven van constructieve en positieve feedback kan men continu verbeteren en zich volledig op de uitdagende doelen focussen. Hierdoor voelen de teamleden zich veilig en durven ze net die extra stap te zetten. Door een veilige omgeving waar heldere en duidelijke feedback wordt gegeven creëer je de wil om te groeien en het beste uit je team te halen. 

4. Mensen die regelmatig flow ervaren zijn gelukkiger

Misschien voor de teamleden het meest waardevolle voordeel van flow is dat mensen die regelmatig flow ervaren ook gelukkiger zijn. In een toenemend aantal studies wordt aangetoond dat mensen die regelmatig flow ervaren hoger scoren op subjectief en psychologisch welzijn13,14. Dit is logisch als je kijkt naar de elementen waaruit flow is opgebouwd. Intrinsieke motivatie, heldere doelen, hoog vaardigheidsniveau en een veilig klimaat met constructieve en duidelijke feedback zijn zaken die allemaal bijdragen aan geluk. Wij zien flow als de meest optimale staat van zijn, waardoor het een je een sterkere connectie met jezelf geeft. Goede redenen dus om in te zetten op flow in je team.

 

5. De kans op teamflow neemt toe, mits een aantal extra voorwaarden worden geschept.

Teamflow? Uit recente studies blijkt dat je naast individuele flow ervaringen ook gedeelde flow ervaringen in teamverband kan hebben. Dit principe noemen we teamflow. Tijdens teamflow ervaart men dat een team als geheel in focus is, een eenheid vormt, vooruitgang boekt en het vertrouwen heeft gezamenlijk de taak aan te kunnen. Een teamflow ervaring is uniek en kan in de juiste context voordelen als verhoogde team creativiteit, team performance, team tevredenheid en individueel gelukhebben15,16,. Teamflow kent echter wel een aantal aanvullende unieke voorwaarden die je met elkaar in een samenwerkingsklimaat moet overeenkomen17. Meer daarover in een volgende blog.

Ben jij benieuwd hoe jij meer flow kan genereren in jouw organisatie? Stuur je vraag naar info@flowconcepts.nl en dan kijken we hoe we meer flow in jouw organisatie kunnen integreren.


Referenties

  1. Cranston, S., & Keller, S. (2013). www.mckinsey.com. Retrieved from Mckinsey: https://www.mckinsey.com/busin...
  2. Carton, A. M., & Cummings, J. N. (2012). A theory of subgroups in work teams. Academy of Management Review, 37(3)
  3. Delarue, A., Van Hootegem, G., Procter, S., & Burridge, M. (2008). Teamworking and organizational performance: A review of survey-based research. International Journal of Management Reviews, 10(2)
  4. Larson, J. R. (2010). In search of synergy in small group performance
  5. Richter, A. W., Dawson, J. F., & West, M. A. (2011). The effectiveness of teams in organizations: A meta-analysis. The International Journal of Human Resource Management, 22(13)
  6. Bryce, J., & Haworth, J. (2002). Wellbeing and flow in sample of male and female office workers. Leisure Studies, 21(3–4), 249–263
  7. Csikszentmihalyi, M., & LeFevre, J. (1989). Optimal experience in work and leisure. Journal of Personality and Social Psychology, 56(5)
  8. Fredrickson, B. L. (2001). The role of positive emotions in positive psychology: The broaden-and-build theory of positive emotions. American Psychologist, 56(3)
  9. Hektner, J. M., Schmidt, J. A., & Csikszentmihalyi, M. (2007). Experience sampling method: Measuring the quality of everyday life. Thousand Oaks, CA: Sage Publications, Inc
  10. Massimini, F., & Carli, M. (1988). The systematic measurement of flow in daily experience. In M. Csikszentmihalyi & I. S. Csikszentmihalyi (Eds.), Optimal experience:
  11. Nakamura, J., & Csikszentmihalyi, M. (2009). Flow theory and research. In S. J. Lopez & C. R. Snyder (Eds.), Oxford library of psychology. Oxford handbook of positive psychology (pp. 195-206). New York, NY, US: Oxford University Press.
  12. Csikszentmihalyi, M. (1997). Finding flow: The psychology of engagement with everyday life. New York, NY: Basic Books
  13. Asakawa, K. (2009). Flow Experience, Culture, and Well-being: How do autoletic Japanese College Students Feel, Behave, and Think in Their Daily Lives. Journal of Happiness Studies, 205-223.
  14. Ilies, R., Wagner, D., Wilson, K., Ceja, L., Johnson, M., DeRue, S., & Llgen, D. (2016). Flow at Work and Basic Psychological Needs: Effects on Well-Being. Applied Psychology, 3-24 (66).
  15. Van den Hout, J. J.J., Davis, O. C., & Weggeman, M. C. (2018). The conceptualization of team flow. The Journal of psychology152(6), 388-423.
  16. Verhoeven, B. A. G. W. (2018). Let's flow! transformational leadership and team effectiveness: the mediating role of team flow in organizations. Thesis: Eindhoven University of Technology
  17. Van den Hout, J. J.J., Davis, O. C. (2019).Team Flow: The Psychology of Optimal Collaboration. Cham: Springer International Publishing


Behoefte aan meer flow in uw organisatie?

Bel, mail of app ons voor een kennismaking